Hulp bij uitvoeren

• 1.) Energiebesparing

  Energiegebruik is, naast medicatie en vervoer, een belangrijke bron van de milieu-impact van de huisartsenzorg. Uit de Milieubarometer-benchmark voor huisartsenpraktijken uit 2025 blijkt dat energie goed is voor bijna een derde (31%) van de gemeten milieu-impact: 18% door elektriciteit en 13% door brandstof en warmte. Hier liggen dus concrete kansen om de impact van de praktijk te verkleinen.

  Onderstaande hulpmiddelen helpen om het energieverbruik inzichtelijk te maken, besparingsmogelijkheden te vinden en (waar mogelijk) grotere verduurzamingsmaatregelen aan het praktijkgebouw te nemen.

  Milieubarometer – Stichting Stimular

  Wilt u weten waar de grootste milieu- en CO₂-impact van de eigen praktijk zit? Met de Milieubarometer brengt u onder andere energieverbruik en vervoer in kaart en kunt u de resultaten vergelijken met het branchegemiddelde voor huisartsenpraktijken. Zo wordt zichtbaar waar voor de eigen praktijk de grootste verbetermogelijkheden liggen. De Milieubarometer is specifiek ingericht voor huisartsenpraktijken en ontwikkeld door Stichting Stimular. Leden van NHG en LHV kunnen met korting gebruikmaken van de Milieubarometer. >> Naar de Milieubarometer voor huisartsenpraktijken

  Praktische tips voor energiebesparing – LHV

  De LHV heeft informatie en praktische tips verzameld om het energiegebruik van de huisartsenpraktijk terug te brengen. Van relatief eenvoudige besparingsmaatregelen tot het verder verduurzamen van het praktijkgebouw. >> Bekijk de informatie over duurzaamheid van de LHV

  LHV Bouwadvies – voor grotere maatregelen aan het praktijkgebouw

  Gaat het om grotere maatregelen aan het gebouw, bijvoorbeeld isolatie, installaties of een verbouwing? Dan kan LHV Bouwadvies ondersteunen bij vraagstukken rondom het verduurzamen van de huisartsenpraktijk. >> Bekijk LHV Bouwadvies

  Subsidies en financiële regelingen – RVO

  Voor investeringen in verduurzaming kunnen verschillende subsidies en fiscale regelingen beschikbaar zijn. Welke regeling passend is, hangt onder andere af van het gebouw, de maatregel en de eigendomssituatie. >> Bekijk subsidies en regelingen voor verduurzaming van zorggebouwen

• 2.) Geneesmiddelen & milieu

  Geneesmiddelen dragen aanzienlijk bij aan de milieu-impact van de huisartsenzorg. Wilt u hiermee aan de slag? Denk bijvoorbeeld aan bewuster voorschrijven, het voorkomen van medicijnverspilling, het verminderen of stoppen van medicatie waar dat passend is en goede afspraken met de apotheek. Onderstaande hulpmiddelen helpen u daarbij.

  Quickscan Duurzamer Voorschrijven

  Een praktisch hulpmiddel van De Groene Huisarts om te ontdekken waar kansen liggen voor duurzamer voorschrijven. De quickscan bevat concrete adviezen over onder andere minder of niet voorschrijven, afbouwen van chronische medicatie, passende hoeveelheden en samenwerking met de apotheek.>> Naar de Quickscan Duurzamer Voorschrijven

  Geef vervolg aan het HONK-FTO Milieu-impact van medicatie

  Alle huisartsen in onze regio hebben dit jaar het FTO Milieu-impact van medicatie gevolgd. Gebruik de inzichten en verbeterafspraken uit het FTO om binnen de eigen praktijk verder aan de slag te gaan. Kies een passende verbeteractie en werk deze waar nodig verder uit in een verbeterplan.

  Wilt u het onderwerp opnieuw of uitgebreider bespreken binnen een eigen FTO? Het Instituut Verantwoord Medicijngebruik biedt hiervoor de FTO-module Geneesmiddelen en milieu. >> Naar het FTO Geneesmiddelen en Milieu

  Stappenplan tegen geneesmiddelverspilling

  Wilt u specifiek medicijnverspilling aanpakken? Dit stappenplan is ontwikkeld in het kader van de Green Deal Duurzame Zorg en brengt praktische interventies uit het veld samen om geneesmiddelverspilling te verminderen. Het helpt om te bepalen welke interventie bij de praktijk past, door de verwachte impact af te wegen tegen de benodigde inspanning. 

  Het stappenplan bevat concrete voorbeelden, zoals afspraken over afleverhoeveelheden, deprescribing, medicatiereviews, kritisch herhalen en het in kaart brengen van verspilling. Na het kiezen van een passende interventie helpt het stappenplan om deze te vertalen naar een actieplan met duidelijke stappen, verantwoordelijkheden en monitoring. >> download het stappenplan tegen geneesmiddelverspilling

  Inspiratiegids ‘Verspil geen Pil’ 

  Wilt u zich verder verdiepen in het voorkomen van geneesmiddelverspilling? De inspiratiegids Verspil geen Pil van het KNMP bevat voorbeelden en mogelijke maatregelen voor verschillende onderdelen van de geneesmiddelenketen.>> Bekijk de Inspiratiegids Verspil geen Pil 

• 3.) Praktijkinrichting

  Ook bij de inrichting van de praktijk kunnen duurzame keuzes worden gemaakt. Daarbij geldt vaak: wat langer meegaat, hoeft niet opnieuw geproduceerd te worden. Kijk daarom eerst of meubilair, medische apparatuur en ICT langer gebruikt, gerepareerd of opnieuw ingezet kunnen worden. Is vervanging nodig? Dan kunt u letten op levensduur, repareerbaarheid, energiegebruik, materiaalgebruik en de mogelijkheid om tweedehands of refurbished aan te schaffen.

  Onderstaande informatie en voorbeelden helpen om bewuste keuzes te maken bij het vervangen, aanschaffen of opnieuw inrichten van de praktijk.

  E-book De Groene Huisarts – NHG, LHV en Stichting Stimular

  Een uitgebreid en praktisch naslagwerk voor het verduurzamen van de huisartsenpraktijk. Het onderdeel Praktijkinrichting gaat specifiek in op medische apparatuur, hardware en meubilair en geeft concrete aandachtspunten voor onder andere langer gebruiken, repareren, tweedehands of refurbished aanschaffen en duurzame materiaalkeuzes. >> Bekijk het e-book De Groene Huisartsenpraktijk

  Praktische informatie over duurzame praktijkinrichting – LHV

  De LHV zet praktische mogelijkheden voor een duurzamere praktijkinrichting overzichtelijk op een rij. U vindt hier tips voor apparatuur, medische apparatuur, hardware en meubilair. >> Bekijk de praktische informatie van de LHV

• 4.) Vervoer

  Vervoer is één van de hoofdcategorieën van de milieu-impact van de huisartsenzorg. Het gaat daarbij om het woon-werkverkeer van medewerkers, visites én de reisbewegingen van patiënten. Door bewuster te kijken naar deze vervoersbewegingen kan de praktijk de milieu-impact verkleinen.

  Denk bijvoorbeeld aan het stimuleren van fiets en openbaar vervoer voor medewerkers, een (elektrische) praktijkfiets voor visites en goede fietsvoorzieningen bij de praktijk. Ook digitale zorg kan bijdragen: wanneer dit past bij de patiënt en de zorgvraag, kan een digitaal consult of telemonitoring een reis naar de praktijk voorkomen. Recent onderzoek naar de milieu-impact van de huisartsenzorg noemt het passend inzetten van digitale zorg om patiëntreizen te beperken als één van de maatregelen waarmee de uitstoot kan worden verminderd. 

  Onderstaande hulpmiddelen helpen om te kijken welke mogelijkheden bij uw praktijk passen.

  E-book De Groene Huisarts – NHG, LHV en Stichting Stimular

  In het onderdeel Vervoer vindt u praktische maatregelen om reisbewegingen van medewerkers en patiënten te verduurzamen. Denk aan een (elektrische) praktijkfiets, goede fietsvoorzieningen en het stimuleren van duurzaam woon-werkverkeer. >> Bekijk het e-book De Groene Huisartsenpraktijk

  Milieubarometer – Stichting Stimular

  Wilt u weten hoeveel vervoer bijdraagt aan de milieu-impact van uw eigen praktijk? Met de Milieubarometer kunt u onder andere woon-werkverkeer en zakelijk verkeer meenemen in de milieu- en CO₂-footprint van de praktijk. Zo wordt zichtbaar waar kansen liggen en kunt u het effect van maatregelen volgen. >> Naar de Milieubarometer voor huisartsenpraktijken

  Hybride huisartsenzorg – NHG, LHV en InEen

  Ook het voorkomen van reisbewegingen kan bijdragen. NHG, LHV en InEen bieden informatie en hulpmiddelen voor het passend combineren van digitale en fysieke zorg. Zo kunt u bekijken welke zorg digitaal kan worden aangeboden en wanneer een fysiek contact nodig of wenselijk is. >> Download ‘De huisartsenzorg van de toekomst is hybride’

• 5.) Praktijkvoering

  In de dagelijkse praktijkvoering worden veel keuzes gemaakt die invloed hebben op klimaat en milieu. Denk aan inkoop, medische hulpmiddelen, afval, schoonmaak, water, ICT, papier en voorraadbeheer. Juist omdat deze keuzes iedere dag terugkomen, zijn hier veel mogelijkheden om duurzamer te werken.

  Vaak begint verduurzamen al vóór iets afval wordt. Is een product echt nodig? Kan er minder van worden gebruikt, langer mee worden gedaan of is er een herbruikbaar alternatief? Ook goed voorraadbeheer, bewust inkopen en afval goed scheiden helpen om verspilling van materialen en grondstoffen te voorkomen.

  Onderstaande hulpmiddelen helpen om deze keuzes te vertalen naar de dagelijkse praktijk.

  Toolkit Afvalstromen – Sterkzorg

  Een praktische toolkit speciaal voor de huisartsenpraktijk. De toolkit helpt bij het goed scheiden van afval én bij het voorkomen en verminderen ervan. U vindt er concrete tips over medisch afval, disposables, papier en printen, duurzaam inkopen en communicatie binnen de praktijk. Ook bevat de toolkit handige overzichten en materialen die direct in de praktijk gebruikt kunnen worden. >> Bekijk de Toolkit Afvalstromen van Sterkzorg

  E-book De Groene Huisarts – NHG, LHV en Stichting Stimular

  Een uitgebreid naslagwerk voor het verduurzamen van de huisartsenpraktijk. In het onderdeel Praktijkvoering vindt u concrete maatregelen rond onder andere inkoop en voorraadbeheer, medische hulpmiddelen, schoonmaak en hygiëne, afval, ICT, watergebruik en papier. >> Bekijk het e-book De Groene Huisartsenpraktijk

  Direct aan de slag

  Ook met kleine, concrete veranderingen in de dagelijkse praktijkvoering kunt u al verschil maken. Onderstaande voorbeelden en hulpmiddelen helpen om direct een praktische stap te zetten en bewuster om te gaan met materialen en middelen.

  • Herbruikbare of wegwerpspecula?
    CE Delft onderzocht in opdracht van UMC Utrecht de klimaatimpact van eenmalige fossiele, eenmalige biobased en herbruikbare metalen specula. Het onderzoek helpt om een onderbouwde keuze te maken bij de aanschaf en het gebruik van specula. >> Bekijk het onderzoek van CE Delft
  • Bewuster omgaan met handschoenen – No Risk, No Glove
    Handschoenen zijn niet bij iedere handeling nodig. Het Green Team Infectiepreventie ontwikkelde de infographic No Risk, No Glove, die praktisch laat zien wanneer handschoenen wel en niet nodig zijn. Zo kan onnodig handschoengebruik én de bijbehorende afvalstroom worden verminderd. >> Bekijk de infographic No Risk, No Glove
  • Minder en duurzamer papier gebruiken
    Ook bij papiergebruik zijn eenvoudige stappen mogelijk. Denk aan digitaal werken, minder printen en kritisch kijken naar het gebruik van onderzoeksbankpapier. >> Bekijk de tips voor duurzamer papiergebruik van De Groene Huisarts
  • Bewust omgaan met desinfecteermiddelen
    Gebruik desinfecteermiddelen alleen wanneer dat volgens de geldende richtlijnen nodig is en gebruik niet meer dan de geadviseerde hoeveelheid. De Groene Huisarts heeft hiervoor praktische aandachtspunten verzameld en verwijst daarbij naar de NHG-richtlijn Infectiepreventie. >> Bekijk de informatie over desinfecteermiddelen
  • Duurzaam inkopen
    Ook bij de dagelijkse inkoop kunt u duurzame keuzes maken. Denk aan koffie, thee, catering, papier, schoonmaakmiddelen en andere verbruiksartikelen. Kijk niet alleen naar prijs, maar bijvoorbeeld ook naar herkomst, materiaalgebruik, verpakking en levensduur. Erkende keurmerken kunnen helpen om duurzamere producten te herkennen. Denk bij voedingsmiddelen bijvoorbeeld aan EU-biologisch, Fairtrade en Rainforest Alliance en bij non-foodproducten aan keurmerken zoals het EU Ecolabel. Welk keurmerk relevant is, verschilt per productgroep. >> Bekijk de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal
• 6.) Algemeen

  Duurzaamheid raakt verschillende onderdelen van de huisartsenpraktijk. Naast bovenstaande maatregelen ook over bewustwording, samenwerking en gezondheidsbevordering. Onderstaande informatie en hulpmiddelen helpen om duurzaamheid breder binnen de praktijk onder de aandacht te brengen en samen stappen te zetten.

  Duurzame Werkdag – Groene Zorg Alliantie

  Wilt u medewerkers op een laagdrempelige manier meenemen in duurzaamheid? De Duurzame Werkdag is een gratis e-learning voor zorgprofessionals. Aan de hand van korte modules wordt zichtbaar welke duurzame keuzes tijdens een gewone werkdag gemaakt kunnen worden. Een praktisch hulpmiddel om kennis en bewustwording binnen het team te vergroten. >> Bekijk de e-learning Duurzame Werkdag van de Groene Zorg Alliantie

  De Groene Huisartsenpraktijk – LHV Academie

  Wilt u zich verder verdiepen in verduurzaming van de huisartsenpraktijk? Deze nascholing is specifiek ontwikkeld voor professionals in de huisartsenzorg en behandelt onder andere consultvoering, praktijkvoering, praktijkinrichting en het praktijkgebouw. Ook is er aandacht voor het prioriteren van maatregelen, het maken van een actieplan en het meenemen van het team. >> Bekijk de nascholing De Groene Huisartsenpraktijk

  Maak duurzaamheid iets van het hele team

  Verduurzamen wordt makkelijker wanneer meerdere medewerkers betrokken zijn. Bespreek duurzaamheid bijvoorbeeld tijdens een teamoverleg, spreek af wie een actie oppakt en deel wat goed werkt. Een praktijk kan ook één of meerdere medewerkers aanwijzen die het onderwerp blijven aanjagen. Zo wordt duurzaamheid steeds meer onderdeel van de gewone praktijkvoering.

  Gezondheidsbevordering is óók duurzame zorg

  De meest duurzame zorg is uiteindelijk ook zorg die niet of minder nodig is. Daarom is gezondheidsbevordering en preventie één van de thema's van de Green Deal Duurzame Zorg. Een gezonde leefstijl en leefomgeving kunnen bijdragen aan meer gezonde levensjaren en het verminderen van zorggebruik. De Green Deal kijkt daarbij naar de gezondheid van zowel patiënten als medewerkers.

  Binnen HONK en de huisartsenpraktijken krijgt gezondheidsbevordering al een plek binnen bestaande gezondheidsprogramma's en activiteiten. Het is daarom niet nodig om hiervoor vanuit duurzaamheid iets nieuws op te zetten. Wel is het goed om bij deze programma's óók de verbinding met duurzame zorg te zien en, waar passend, mee te nemen. >> Lees meer over gezondheidsbevordering binnen de Green Deal Duurzame Zorg