Waarom duurzaam?
Klimaatverandering en milieuvervuiling hebben steeds meer invloed op onze gezondheid. Denk aan gezondheidsklachten door hitte, luchtverontreiniging en de verspreiding van infectieziekten. Een gezonde leefomgeving is daarmee onlosmakelijk verbonden met goede zorg.
Tegelijkertijd heeft de zorg zelf impact op klimaat en milieu. Voor het leveren van zorg zijn energie, grondstoffen, materialen, vervoer en geneesmiddelen nodig. Verduurzaming van de zorg gaat daarom niet alleen over het verkleinen van onze ecologische voetafdruk, maar ook over het werken aan gezonde en toekomstbestendige zorg.
Een gezamenlijke opgave
Met de Green Deal Duurzame Zorg werken overheid, zorgorganisaties en andere partijen in de zorg gezamenlijk aan zorg met minder negatieve impact op klimaat en milieu. De beweging richt zich onder andere op het terugdringen van CO₂-uitstoot, het verminderen van grondstoffengebruik en afval, het beperken van de milieubelasting door geneesmiddelen en het creëren van een gezonde leef- en werkomgeving.
Ook de huisartsenzorg heeft hierin een rol. Juist omdat vrijwel iedereen gebruikmaakt van huisartsenzorg en er dagelijks veel keuzes worden gemaakt rondom bijvoorbeeld medicatie, materialen, energie, inkoop en vervoer, kunnen praktijken op verschillende manieren bijdragen.
Waar kunnen huisartsenpraktijken verschil maken?
Verduurzamen hoeft niet te betekenen dat alles in één keer anders moet. Juist door klein en concreet te beginnen, komt de beweging op gang. Iedere praktijk kan kijken welke stappen op dit moment haalbaar zijn en passen bij de eigen situatie.
Dat kan gaan over het praktijkgebouw en energiegebruik, maar ook over afval en materialen, inkoop, mobiliteit en geneesmiddelen. Sommige veranderingen zijn eenvoudig en snel te realiseren, andere vragen meer tijd of voorbereiding. En niet iedere verduurzamingsactie heeft dezelfde impact.
Het belangrijkste is om te beginnen: inzicht krijgen in waar je staat, kijken waar kansen liggen en van daaruit bewuste keuzes maken. Kleine stappen waar dat kan, grotere stappen waar dat mogelijk is. Zo wordt verduurzamen geen eenmalige actie, maar steeds meer onderdeel van de dagelijkse praktijkvoering.
Samen werken aan duurzame huisartsenzorg
HONK wil huisartsenpraktijken ondersteunen om deze landelijke beweging te vertalen naar de dagelijkse praktijk. Niet door alles tegelijk te willen veranderen, maar door inzicht te krijgen, kansen te herkennen en vervolgens concrete stappen te zetten.
Daarom bieden we informatie, praktische hulpmiddelen en inspiratie waarmee praktijken zelf aan de slag kunnen. Zo werken we samen aan huisartsenzorg die niet alleen goed is voor de patiënt van vandaag, maar ook bijdraagt aan een gezonde leefomgeving en toekomstbestendige zorg.
-
Wat is de Green Deal Duurzame Zorg?
De Green Deal Duurzame Zorg is een landelijke beweging om de zorg te verduurzamen. De eerste afspraken werden al in 2015 gemaakt en zijn in 2018 en 2022 verder aangescherpt. De huidige Green Deal 3.0 loopt tot eind 2026 en krijgt vanaf oktober 2026 een vervolg met GDDZ 27–30 ‘Samen verder’.
De Green Deal wordt gedragen door een brede groep partijen uit de zorg: de Rijksoverheid, zorgorganisaties en brancheverenigingen, beroepsorganisaties zoals LHV en NHG, Zorgverzekeraars Nederland en individuele zorgverzekeraars, patiëntenorganisaties, kennisinstellingen, banken en andere organisaties. Inmiddels hebben honderden organisaties zich aangesloten.
Samen werken zij aan zorg met minder impact op klimaat, milieu en leefomgeving. Daarbij ligt de focus op gezondheidsbevordering, bewustwording, minder CO₂-uitstoot, circulair werken en het verminderen van de milieu-impact van medicatie.
Wat betekent dit voor de huisartsenpraktijk?
De Green Deal is geen wet of richtlijn, maar bepaalt wel steeds meer de koers voor verduurzaming in de zorg. Ook de LHV en het NHG hebben zich aangesloten en zorgverzekeraars nemen duurzaamheid mee in hun zorginkoopbeleid. Daarmee wordt duurzaamheid steeds meer onderdeel van de reguliere praktijkvoering.Meer weten? Bekijk de Green Deal Duurzame Zorg of lees meer over duurzaamheid in het zorginkoopbeleid van zorgverzekeraars.
-
Wat is de impact van de zorg op klimaat en milieu?
Goede zorg draagt bij aan onze gezondheid, maar het leveren van zorg heeft zelf ook impact op klimaat en milieu. De Nederlandse zorgsector is verantwoordelijk voor ongeveer 7% van de totale uitstoot van broeikasgassen, 13% van het grondstoffengebruik en 4% van het afval.
Die milieu-impact ontstaat op verschillende plekken: door energiegebruik en vervoer, maar ook door de productie en het gebruik van geneesmiddelen, medische materialen en andere producten. Het RIVM kijkt daarom niet alleen naar klimaatverandering, maar ook naar onder andere het gebruik van grondstoffen, water en land en de hoeveelheid afval.
Meer weten? Bekijk de Monitor Duurzaamheid en Gezondheid van het RIVM of lees meer over de milieuvoetafdruk van de Nederlandse zorg.
-
Wat betekent klimaatverandering voor onze gezondheid?
Klimaatverandering is ook een gezondheidsvraagstuk. Hogere temperaturen en vaker voorkomende hitte kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken, vooral bij ouderen, chronisch zieken en andere kwetsbare groepen. Ook luchtverontreiniging, een langer pollenseizoen en veranderingen in de verspreiding van bepaalde infectieziekten hebben gevolgen voor onze gezondheid.
Ook in de huisartsenpraktijk worden deze gevolgen steeds zichtbaarder. Denk aan extra alertheid op kwetsbare patiënten tijdens hitte, meer allergie- en luchtwegklachten en gezondheidsvragen die samenhangen met veranderingen in onze leefomgeving. De Groene Huisarts benadrukt daarom dat bewustzijn van klimaatgerelateerde gezondheidsrisico's en voorbereiding daarop bijdragen aan toekomstbestendige huisartsenzorg.
Een gezonde leefomgeving en gezonde mensen zijn daarmee nauw met elkaar verbonden.
Meer weten? Lees meer bij De Groene Huisarts over klimaat en gezondheid of bij het RIVM over klimaat en gezondheid.
-
Waar zit de grootste mileuwinst?
Niet iedere verduurzamingsactie heeft dezelfde impact. Onderzoek in opdracht van het NHG laat zien dat de grootste milieuwinst in de huisartsenzorg vooral te behalen is in het medisch handelen. Met vijf geprioriteerde maatregelen kan naar schatting ongeveer 35–40% van de uitstoot worden verminderd.
De meeste winst is te behalen met duurzamer voorschrijven. Daarnaast noemt het NHG het voorkomen van onnodige laboratoriumdiagnostiek, het waar passend inzetten van digitale zorg, het bespreken van leefstijl en het voorkomen van niet-gepaste zorg als belangrijke maatregelen.
Dat betekent niet dat kleinere maatregelen niet belangrijk zijn. Ook minder wegwerpmaterialen gebruiken, slimmer voorraadbeheer, energie besparen en herbruikbare instrumenten inzetten dragen bij. Juist meerdere kleine stappen kunnen samen verschil maken.
Meer weten? Bekijk ‘Verduurzamen in de huisartsenpraktijk’ van het NHG.
